Vitamin A
ဗီတာမင် အေ နှင့် ကျန်းမာရေး
ဗီတာမင် အေ သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ် ဆီမှာ ပျော်ဝင်တဲ့ ဗီတာမင် (Fat soluble vitamin) အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး နေ့စဥ်လိုအပ်ချက်ထက် ပိုလျှံသော ဗီတာမင်အေ များကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ သိုလှောင်ထားပါတယ်။
ဗီတာမင် အေ ကြွယ်ဝသော အစားအသောက်များ-
- ဗီတာမင်အေကို နေ့စဉ် အစားအသောက်တွေထဲမှာ ရနိုင်ပြီး ရယ်တီနော (Retinol) နဲ့ ဘီတာ ကယ်ရိုတင်း (Beta-carotene) ဆိုတဲ့ ပုံစံ ၂ မျိုးနဲ့ ရနိုင်ပါတယ်။
- အသားငါးတွေကရတဲ့ ဗီတာမင်အေ ကို Retinol လို့ခေါ်ပါတယ်။ Retinol ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအသောက်တွေကတော့ အသည်း၊ နို့ နှင့် နို့ထွက် ပစ္စည်းများ၊ ငါး တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ Retinol ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ သိမ်းဆည်းထားပါတယ်။
- အသီးအရွက်တွေက ရတဲ့ ဗီတာမင်အေ ကိုတော့ Beta-carotene လို့ခေါ်ပါတယ်။ Beta-carotene ကြွယ်ဝတဲ့ အစားသောက်တွေကတော့ မုန်လာဥနီ၊ ကန်စွန်းဥ၊ ပန်းငရုတ်ပွ၊ အစိမ်းရောင် ပန်းဂေါ်ဖီ စတဲ့ အနီရောင်၊ အဝါရောင် အစိမ်းရောင် ပါတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။ Beta-carotene ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မသိမ်းဆည်းထားဘဲ ချက်ချင်းသုံးစွဲပြီး ပိုလျှံနေရင် စွန့်ပစ်ပါတယ်။ Beta-carotene က အလွန်အစွမ်းထက်တဲ့ ဓာတ်တိုးပစ္စည်းလည်းဖြစ်တာကြောင့် အခုနောက်ပိုင်းမှာ အားဆေးတွေမှာ ထည့်သွင်း သုံးစွဲလာကြပါတယ်။
ဗီတာမင် အေ ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ-
- အမြင်အာရုံကို အားကောင်းစေခြင်း
- အရေပြားများ တင်းရင်း ကြံ့ခိုင်မှု ရှိစေခြင်း
- ကိုယ်ခန္ဓာ နှင့် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးစေခြင်း
- ရောဂါပိုးများ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်း
- ဝက်ခြံများ မထွက်အောင် ကူညီပေးခြင်း
- ကင်ဆာ ရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးခြင်း
- အရိုးကျန်းမာရေးကို ကောင်းစေခြင်း တို့ ဖြစ်ပါတယ်
နေ့စဉ် ဗီတာမင် အေ လိုအပ်ချက်များမှာ-
- မွေးစမှ - ၆ လထိ = 400 mcg
- အသက် ၆လ - ၁ နှစ် = 500 mcg
- အသက် ၁ - ၃ နှစ် = 300 mcg
- အသက် ၄ - ၈ နှစ် = 400 mcg
- အသက် ၉ - ၁၃ နှစ် = 600 mcg
- အသက် ၁၄ - ၁၈ နှစ် = 700-900 mcg
- ၁၈ နှစ် အထက် = 700-900 mcg
- ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင် = 750 mcg
- နို့တိုက် မိခင် = 1300 mcg တို့ လိုအပ်ပါတယ်
ဗီတာမင် အေ ချို့တဲ့ခြင်း၏ လက္ခဏာများ-
- ဗီတာမင် အေ ဓာတ်ပါသော အစားအစာများ လုံလောက်စွာ မစားသုံးနိုင်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်မှ လျင်မြန်စွာ သုံးစွဲခြင်းတို့ကြောင့် ဗီတာမင် အေ ဓာတ် ချို့တဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၊ နို့တိုက် မိခင်များ နှင့် ကလေးများ အထူးသဖြင့် အသက် ၅ နှစ်အောက်တွင် ချို့တဲ့မှုပို၍ ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။
- ဗီတာမင် အေ ချို့တဲ့ခြင်း၏ ဦးဆုံးလက္ခဏာ အနေဖြင့် ညအခါတွင် မမြင်ရခြင်းများ (Night blindness)၊ အသားအရေများ ခြောက်သွေ့ ကြမ်းတမ်းလာခြင်း၊ မျက်လုံးများ ခြောက်ခြင်း နှင့် ရောဂါပိုးများ ဝင်လွယ်ခြင်း တို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
- မျက်ကြည်လွှာကဲ့သို့သော မျက်စိအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေပြီး ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက မျက်စိကွယ်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
- အထူးသဖြင့် ကလေးများတွင် ဗီတာမင်အေ ချို့တဲ့ပါက အမြင်အာရုံချို့တဲ့ခြင်း၊ ဝက်သက်ရောဂါ၊ ဝမ်းပျက် ဝမ်းလျောရောဂါ နှင့် ကလေးငယ်များ၏ ပုံမှန် ကြီးထွားလာမှုကို နှောင့်နှေးစေခြင်းအပြင် ရောဂါပိုးများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်လာနိုင်သောကြောင့် ဖျားနာခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
ဗီတာမင် အေ လွန်ကဲစွာ သောက်မိပါက-
သို့သော် ဗီတာမင်အေ သည် ဆီမှာ ပျော်ဝင်သော ဗီတာမင်ဖြစ်တာကြောင့် ကာလရှည်စွာ ပမာဏများစွာ သောက်သုံးမိပါက ဘေးထွက်ဆိုးကျိူးများကို ခံစားရနိုင်ပါတယ် ပျို့အန်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း စတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တန်ဆေး လွန်ဘေး ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း ဗီတာမင်အေကို လိုအပ်သလောက်သာ သောက်ကြပါရန် အကြံပြုလိုက်ပါတယ်။